Voor Nederlandse consumenten verandert de Amerikaanse aanpak niet rechtstreeks iets, maar de uitkomst is wel relevant voor de bredere discussie over vrijwillige voedingsnormen. Een analyse van nieuwe verpakte levensmiddelen in de Verenigde Staten laat geen daling van het natriumgehalte zien sinds de Food and Drug Administration (FDA) in 2021 vrijwillige reductiedoelen invoerde. Onderzoekers van de Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health vergeleken producten die vóór en na de richtlijn op de markt kwamen. Zij presenteren hun bevindingen tijdens NUTRITION 2026, dat van 25 tot en met 28 juli plaatsvindt in National Harbor in de Amerikaanse staat Maryland.
- De onderzoekers analyseerden nieuwe of aangepaste verpakte producten uit de periode 2015 tot en met 2025.
- Over negen productcategorieën samen werd na 2021 geen lager natriumgehalte gevonden.
- Bij droge soep, popcorn, broodproducten en maïssnacks lag het natriumgehalte juist hoger.
- De studie onderzocht geen persoonlijke natriuminname en omvatte niet alle producten in de winkels.
Nieuwe producten volgen de vrijwillige doelen niet zichtbaar
De eerste fase van de FDA-richtlijn moest fabrikanten ertoe bewegen om uiterlijk in 2024 minder natrium in verpakte voeding te verwerken. De doelen waren niet bindend: bedrijven kregen dus geen wettelijke verplichting of sanctie opgelegd als zij er niet aan voldeden.
Voor het onderzoek werden gegevens gebruikt uit de Mintel Global New Product Database. Daarin staan producten die nieuw zijn geïntroduceerd of waarvan de samenstelling of verpakking is gewijzigd. De onderzoekers bekeken de informatie op het Amerikaanse voedingswaardelabel van producten die tussen 2015 en 2025 verschenen: zes jaar vóór en vier jaar na de publicatie van de doelen.
De analyse omvatte brood en broodproducten, pizza’s, sandwiches en wraps, vleesproducten, maïs- en aardappelsnacks, popcorn, droge soep en kant-en-klare soep. Samen lieten die categorieën geen verschil zien tussen producten van vóór en na 2021.
In vier categorieën — droge soep, popcorn, broodproducten en maïssnacks — bevatten producten die na 2021 verschenen zelfs meer natrium.
Volgens eerste auteur Kenny Kusnadi wijst dat erop dat fabrikanten de FDA-doelen niet verwerken in de ontwikkeling en vernieuwing van producten. De analyse toont echter niet aan dat de vrijwillige richtlijn de stijging in die vier categorieën heeft veroorzaakt; zij vergelijkt alleen de samenstelling van producten die in verschillende perioden zijn geïntroduceerd.
Marktmomentopname geeft geen volledig beeld van consumptie
De studie heeft duidelijke grenzen. De database omvat nieuw geïntroduceerde, gewijzigde of opnieuw verpakte producten uit supermarkten en grote verkoopkanalen, maar niet het volledige aanbod in de schappen. Ook is niet onderzocht hoeveel van deze producten mensen daadwerkelijk eten. Daardoor kan op basis van deze resultaten niet worden vastgesteld of de gemiddelde natriuminname van Amerikanen is veranderd.
De FDA koos voor productaanpassing omdat volgens de onderzoekers het grootste deel van het geconsumeerde natrium afkomstig is uit verpakte voeding en restaurantmaaltijden, en niet uit zout dat thuis tijdens of na het koken wordt toegevoegd. De aanbevolen Amerikaanse bovengrens bedraagt 2.300 milligram natrium per dag, ongeveer de hoeveelheid natrium in een theelepel keukenzout.
Een te hoge natriuminname is volgens de onderzoekers een belangrijke aanjager van hoge bloeddruk en verhoogt het risico op beroertes, hartaanvallen en hartfalen.
Resultaten voeden debat over bindende normen
Senior auteur Matti Marklund stelt dat de bevindingen aansluiten bij ander bewijs dat vrijwillige, niet-bindende doelen minder effectief zijn voor een betekenisvolle verlaging van natrium in het voedselaanbod. Hij pleit voor verplichte normen en financiële gevolgen bij niet-naleving.
Voor Nederland zijn de FDA-doelen niet van toepassing, maar de studie illustreert wel wat er op het spel staat bij de keuze tussen vrijwillige afspraken en afdwingbare regels voor voedselproducenten.
De FDA introduceerde in augustus 2024 een tweede fase met reductiedoelen. Een formele evaluatie van de eerste fase wordt later dit jaar verwacht. Die beoordeling kan een breder beeld geven dan de huidige analyse van uitsluitend nieuwe en aangepaste producten.
Vindt u dat fabrikanten vrijwillig minder natrium moeten gebruiken, of zijn bindende normen nodig om productsamenstellingen te veranderen?
