Een federale rechter heeft op 1 juli 2026 het prijsplafond voor Enbrel in de Amerikaanse staat Colorado voorlopig geblokkeerd. Het middel van fabrikant Amgen wordt gebruikt bij onder meer reumatoïde artritis, psoriasis en andere auto-immuunziekten. Colorado wilde vanaf 1 januari 2027 maximaal 600 dollar, ongeveer 510 euro, per wekelijkse dosis laten betalen of vergoeden. Hoofdrechter Daniel D. Domenico oordeelde in de zaak Amgen Inc. v. Mizner dat de toezichthouder het plafond voorlopig niet mag handhaven. De onderliggende juridische strijd is daarmee nog niet definitief beslecht.
- Colorado stelde in het najaar van 2025 als eerste Amerikaanse staat een maximumprijs voor een geneesmiddel vast.
- Het plafond voor Enbrel bedraagt 600 dollar, ongeveer 510 euro, per wekelijkse dosis.
- De maatregel zou op 1 januari 2027 ingaan, maar is voorlopig door een federale rechter geblokkeerd.
- Amgen stelt dat het staatsbeleid botst met de doelstellingen van de federale octrooiwetgeving.
Jarenlange prijsstijging leidde tot onderzoek
Enbrel is sinds 1998 op de markt. De catalogusprijs is sinds de introductie met meer dan 1.500 procent gestegen. In 2023 betaalde een gemiddeld zorgplan in Colorado ongeveer 53.000 dollar per jaar voor het middel, omgerekend circa 45.000 euro.
Colorado behoort tot de Amerikaanse staten met een commissie die de betaalbaarheid van geneesmiddelen beoordeelt. Slechts vier staten hebben zo’n orgaan de bevoegdheid gegeven om voor bepaalde dure medicijnen een bovengrens vast te stellen voor betalingen en vergoedingen door onder meer overheidsinstanties en verzekeraars.
Toen de Colorado Prescription Drug Affordability Review Board Enbrel in 2024 voor een beoordeling selecteerde, stapte Amgen al naar de rechter. Die zaak werd in maart 2025 door rechter Nina Y. Wang verworpen. Omdat er toen nog geen concreet prijsplafond bestond en de regels vooral transacties verderop in de distributieketen raakten, was mogelijke schade voor Amgen volgens de rechter nog te speculatief.
Colorado legde daarna een grens van 600 dollar vast
In het najaar van 2025 stelde de commissie alsnog een bovengrens vast. Die komt neer op 31.200 dollar per jaar, ongeveer 26.500 euro. Dat ligt aanzienlijk onder wat het gemiddelde zorgplan in Colorado in 2023 betaalde. Amgen boekte in 2025 wereldwijd 2,23 miljard dollar aan verkopen met Enbrel, omgerekend circa 1,9 miljard euro.
Het bedrag van Colorado ligt ongeveer op hetzelfde niveau als de maximale billijke prijs die de federale overheid voor Enbrel binnen Medicare onderhandelde. Die federale prijs ging in januari 2026 in. Medicare is het Amerikaanse federale zorgprogramma dat onder meer oudere Amerikanen verzekert.
De stap van Colorado ging verder dan alleen onderzoek en advies: de staat wilde daadwerkelijk begrenzen wat kopers voor Enbrel mogen betalen of vergoed krijgen.
Rechter ziet conflict met federale octrooiwet
Nadat het plafond was vastgesteld, diende Amgen opnieuw een zaak in. De fabrikant beroept zich op het Amerikaanse beginsel van voorrang van federale wetgeving. Een staatsregel kan buiten werking worden gesteld wanneer die in conflict komt met federale wetgeving.
De federale octrooiwet verbiedt staten niet uitdrukkelijk om medicijnprijzen te begrenzen. Amgen betoogt echter dat het prijsplafond het doel van het octrooisysteem ondermijnt, doordat uitvinders gedurende een beperkte periode inkomsten moeten kunnen verdienen met hun uitvinding. Een octrooi geeft de houder doorgaans ongeveer twintig jaar het recht anderen uit te sluiten van het maken, gebruiken of verkopen van de uitvinding.
Domenico baseerde zich onder meer op een uitspraak uit 2007 over een geneesmiddelenwet in Washington D.C. Volgens hem is de afweging tussen inkomsten voor vernieuwers en toegang voor consumenten een taak van het Amerikaanse Congres. Ook verwierp hij het argument dat alleen kopers en vergoeders door het plafond worden geraakt: een lagere maximumvergoeding kan uiteindelijk ook de inkomsten en onderhandelingspositie van Amgen beïnvloeden.
Geplande invoering in 2027 blijft onzeker
De voorlopige voorziening betekent niet automatisch dat Amgen de hele rechtszaak definitief heeft gewonnen. Wel mag Colorado het prijsplafond voorlopig niet afdwingen, waardoor de geplande invoering op 1 januari 2027 onzeker is.
De uiteindelijke uitkomst kan bepalen of Amerikaanse staten zelf harde grenzen aan medicijnprijzen mogen stellen, of vooral zijn aangewezen op onderhandelingen en subsidies.
Tegenstanders van de redenering wijzen erop dat een octrooi het recht geeft concurrenten uit te sluiten, maar geen gegarandeerde verkoopprijs of winstmarge biedt. Colorado’s regeling geldt bovendien voor geneesmiddelen ongeacht of ze gepatenteerd zijn en laat fabrikanten gegevens indienen en deelnemen aan hoorzittingen.
De kwestie heeft voor Nederlandse lezers vooral indirecte betekenis: de zaak draait om de verhouding tussen Amerikaanse staatswetgeving en federale octrooiregels en verandert op zichzelf niets aan Nederlandse vergoedingsregels. Wel illustreert zij hoe octrooirecht en prijsbeleid elkaar kunnen raken wanneer overheden de kosten van dure geneesmiddelen proberen te beperken.
Moeten afzonderlijke staten medicijnprijzen kunnen begrenzen, of hoort die bevoegdheid uitsluitend bij de federale overheid? Deel uw visie.
