Een vloeistof die binnen enkele seconden op een gaatje wordt aangebracht, heeft in een grote Amerikaanse fase III-studie het tandbederf gestopt in meer dan de helft van de behandelde melktanden. Aan het onderzoek onder leiding van de University of Michigan deden 830 kinderen jonger dan 6 jaar mee. Zij kregen om de zes maanden zilverdiaminefluoride, afgekort SDF, met een concentratie van 38 procent. De behandeling vereist geen boor, injectie of sedatie, maar verkleurt het aangetaste deel van de tand blijvend donker. De universiteit maakte de bevindingen op 29 juli bekend.
- Aan de studie deden 830 Amerikaanse kinderen jonger dan 6 jaar mee.
- 38 procent SDF stopte het bederf in meer dan de helft van de behandelde melktanden.
- De vloeistof werd om de zes maanden rechtstreeks op de gaatjes aangebracht.
- De bevindingen zijn gepubliceerd in JAMA Pediatrics.
SDF wordt zonder boren op het gaatje aangebracht
Een tandarts brengt zilverdiaminefluoride met een klein applicatorsponsje rechtstreeks op de aangetaste plek aan. Dat duurt per tand slechts enkele seconden. Anders dan bij een traditionele vulling hoeft de tandarts het beschadigde tandmateriaal daarbij niet weg te halen.
SDF wordt volgens de onderzoekers al tientallen jaren in verschillende landen gebruikt. Amerikaanse tandartsen passen het middel sinds 2014 buiten de officieel goedgekeurde indicatie toe. Het product werd daar als medisch hulpmiddel toegelaten om gevoelige tanden minder gevoelig te maken, niet als geneesmiddel tegen tandbederf. Zo’n toepassing voor een ander doel wordt off-labelgebruik genoemd.
De deelnemers werden geworven via tandartspraktijken, kinderartsen en programma’s voor jonge kinderen in Michigan, New York en Iowa. Het onderzoek begon in 2018 en liep door ondanks verstoringen tijdens de coronapandemie.
De uitkomst betekent dat SDF voor een deel van de jonge kinderen een minder belastende manier kan bieden om actief tandbederf af te remmen, zonder de ingrepen die bij een gewone vulling nodig zijn.
Vooral moeilijk behandelbare patiënten kunnen ervan profiteren
Onderzoeksleider Margherita Fontana, hoogleraar tandheelkunde aan de University of Michigan, noemt de behandeling effectief en veilig, ook voor kinderen vanaf 1 jaar. De studie is specifiek uitgevoerd bij kinderen jonger dan 6 jaar; de gemeten uitkomst kan daarom niet zonder meer naar iedere patiëntengroep worden doorgetrokken.
Volgens Fontana kan SDF ook bruikbaar zijn voor zeer jonge kinderen, ouderen, mensen met een lichamelijke of ontwikkelingsbeperking en patiënten met ernstige angst voor de tandarts. Ook mensen die moeilijk toegang hebben tot reguliere tandzorg of een standaardbehandeling niet goed verdragen, zouden er mogelijk baat bij hebben.
Dat is relevant omdat onbehandelde gaatjes pijn, infecties en problemen met slapen of eten kunnen veroorzaken. In de Verenigde Staten belanden jaarlijks duizenden jonge kinderen vanwege onbehandelde gaatjes op een spoedeisende hulp. Artsen daar kunnen het onderliggende tandheelkundige probleem doorgaans niet herstellen, waarna sommige kinderen uiteindelijk onder algehele narcose moeten worden geopereerd.
Daar staat een duidelijk zichtbaar nadeel tegenover: het zilver maakt alleen het door tandbederf aangetaste gedeelte permanent donker. Voor ouders en behandelaars betekent dit dat zij het uiterlijk van de tand moeten afwegen tegen een behandeling zonder boren, injecties of sedatie.
Nieuwe gegevens kunnen een Amerikaanse aanvraag ondersteunen
De studie levert de klinische gegevens die de fabrikant nodig heeft voor een aanvraag bij de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA. Elevate Oral Care leverde Advantage Arrest 38% SDF, het onderzochte product. Uit het bronrapport blijkt niet dat de aanvraag al is ingediend.
Een eventuele FDA-goedkeuring zou het middel in de Verenigde Staten uit de off-labelsituatie halen en kan volgens medeonderzoeker Amr Moursi leiden tot breder gebruik, betere vergoeding door verzekeraars en een consistentere productkwaliteit.
Voor Nederland en België heeft een Amerikaans besluit niet automatisch dezelfde juridische gevolgen: toelating en vergoeding worden per rechtsgebied geregeld. De onderzoeksgegevens kunnen wel relevant zijn voor tandheelkundige professionals die de effectiviteit en veiligheid van deze behandelmethode beoordelen.
Bij sommige kinderen kan een herhaalde toepassing het bederf mogelijk beheersen totdat de melktand vanzelf uitvalt. Bij volwassenen zou SDF volgens de onderzoekers als langdurige behandeling kunnen dienen, of als tijdelijke overbrugging totdat een herstellende ingreep betaalbaar of praktisch uitvoerbaar is.
Zou u een blijvend donkere plek aanvaarden als een jong kind daardoor mogelijk niet hoeft te worden geboord of verdoofd? Deel uw afweging.
