De Amerikaanse president Donald Trump heeft zaterdag gezegd dat hij een nieuwe aanval op Iran afblaast, op voorwaarde dat er snel een akkoord wordt gesloten. Zijn claim over de Straat van Hormuz springt in het oog: de beoogde afspraken zouden die belangrijke zeeroute volledig heropenen. Via de zeestraat loopt ongeveer een kwart van de wereldwijde oliehandel over zee. Trump zegt dat ook Israël voorlopig niet zal aanvallen. Teheran heeft de gestelde contouren van een deal nog niet bevestigd en waarschuwde eerder juist voor een militaire reactie.
- Trump zegt dat Iran en andere landen in het Midden-Oosten om uitstel van de aanval hebben gevraagd.
- Een overeenkomst zou volgens hem de Straat van Hormuz volledig openen en een einde maken aan de Iraanse nucleaire dreiging.
- Israël sluit zich volgens Trump aan bij het besluit om voorlopig niet aan te vallen.
- Iran heeft de vermeende hoofdlijnen van het akkoord nog niet bevestigd.
Heropening van Hormuz moet onderdeel van akkoord worden
Trump maakte zijn besluit bekend op zijn platform Truth Social. Hij stelde dat de hoofdlijnen van een overeenkomst zijn bereikt, maar gaf geen nadere informatie over de onderhandelaars of over de precieze afspraken. Wel maakte hij duidelijk dat zijn besluit afhankelijk is van een snelle afronding.
De president zei tegelijkertijd dat de Amerikaanse strijdkrachten klaar blijven om op te treden. Een dag eerder had hij nog gedreigd Iran „zeer hard” te raken. Amerikaanse media meldden toen dat Washington en Israël aanvallen op Iraanse energie-infrastructuur overwogen.
De Straat van Hormuz verbindt de Perzische Golf met open zee en vormt een doorgangsroute voor olietankers.
Saudi-Arabië drong aan op minder escalatie
Aan de aankondiging ging een telefoongesprek vooraf tussen Trump en de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman. Volgens het Saudische staatspersbureau benadrukte de kroonprins het belang van gesprekken om de spanningen terug te dringen. Axios meldde op basis van een ingewijde dat hij Trump vroeg de aanvallen niet uit te voeren en terug te keren naar onderhandelingen.
Trump zegt dat Iran en andere, niet nader genoemde landen in het Midden-Oosten eveneens om uitstel vroegen. Israël zou volgens hem samen met de Verenigde Staten proberen de overeenkomst af te ronden. Vanuit Israël kwam niet onmiddellijk een reactie op die bewering.
Iran waarschuwt dat nieuwe aanvallen worden beantwoord
Ook vanuit Teheran was er nog geen bevestiging van een akkoord. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi waarschuwde zaterdag dat een Amerikaanse of Israëlische aanval een militaire reactie zou uitlokken. Hij stelde dat ook betrokken Golfstaten verantwoordelijkheid zouden dragen voor nieuwe aanvallen.
De oorlog begon eind februari met Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran. Na een tijdelijke onderbreking werden deze week opnieuw aanvallen uitgevoerd. Iran vuurde ballistische raketten af op Amerikaanse troepen in het Midden-Oosten, waarna Washington doelen van de Iraanse Revolutionaire Garde aanviel, waaronder raket- en dronefaciliteiten en militaire commandocentra.
Eerder voorlopig akkoord leidde niet tot blijvende rust
Washington en Teheran ondertekenden in juni al een memorandum van overeenstemming. Daarin stonden onder meer een einde aan de vijandelijkheden, opheffing van de Amerikaanse zeeblokkade en heropening van de Straat van Hormuz. Iran zou bovendien opnieuw bevestigen geen kernwapens te zullen ontwikkelen of aanschaffen. Beide landen kregen zestig dagen om tot een definitief akkoord te komen.
De hervatte aanvallen hebben twijfel doen ontstaan over de uitvoering daarvan. De Amerikaanse waarschuwingen aan burgers illustreren die onzekerheid: het ministerie van Buitenlandse Zaken riep Amerikanen in tien landen in de regio zaterdag op extra voorzichtig te zijn en rekening te houden met geschrapte vluchten, tijdelijke sluiting van het luchtruim en andere reisproblemen.
