Het conflict laat zien dat zelfs handel binnen een vrijhandelsakkoord door nieuwe heffingen kan worden geraakt. Canada probeert intussen voor woensdag een akkoord met de Verenigde Staten te sluiten. Zonder een deal wil de regering van president Donald Trump een importheffing van 50 procent opleggen aan uiteenlopende Canadese producten. Het gaat om goederen ter waarde van 20,2 miljard Amerikaanse dollar, waaronder elektronica, industriële machines, meubels, zuivel, wijn, houtproducten en hockeyartikelen.
- De Amerikaanse importheffing van 50 procent moet zonder akkoord woensdag ingaan.
- De getroffen goederen vertegenwoordigen ongeveer 5 procent van de Amerikaanse invoer uit Canada.
- Ook producten die onder het Noord-Amerikaanse handelsakkoord belastingvrij zijn, kunnen worden geraakt.
- Premier Mark Carney verwacht voor de deadline nog met Trump te spreken.
Vrijhandelsakkoord biedt ditmaal geen bescherming
Volgens het Center for Strategic and International Studies gaat het om 20,2 miljard Amerikaanse dollar aan Canadese export. Dat komt overeen met ongeveer 5 procent van alles wat de Verenigde Staten uit Canada invoeren.
Opvallend is dat de heffingen ook zouden gelden voor goederen die voldoen aan de voorwaarden van de United States-Mexico-Canada Agreement. Dat akkoord tussen de drie Noord-Amerikaanse landen regelt onder meer welke producten zonder invoerrechten de grens over mogen. Naar schatting is daardoor 85 procent van de handel tussen Canada en de Verenigde Staten nog altijd vrij van heffingen.
Een tarief van 50 procent zou volgens handelsexpert Julian Karaguesian van McGill University honderden Canadese producten feitelijk uit de Amerikaanse markt prijzen.
De maatregel wordt ingesteld via Section 338 van de Amerikaanse Tariff Act van 1930. Volgens de bron is het de eerste keer dat deze bepaling wordt toegepast. Trump rechtvaardigt de stap met wat hij ziet als een discriminerende Canadese behandeling van Amerikaanse auto’s, zuivelproducten en alcoholische dranken.
Canadese provincies maken een akkoord ingewikkelder
Carney omschreef de onderhandelingen maandag als “delicaat” en “intensief”. Eerder deze maand zei hij al dat de gesprekken “onaangenaam” waren geweest. De premier verwacht Trump nog voor de deadline te spreken, maar heeft niet bekendgemaakt hoe Canada zal reageren als overleg niets oplevert.
Ottawa onderhandelt bovendien niet volledig zelfstandig. Provincies bepalen zelf mede het beleid rond de verkoop van alcohol en moeten daarom bij een mogelijke overeenkomst worden betrokken. Met uitzondering van Alberta en Saskatchewan blokkeren acht van de tien Canadese provincies sinds begin vorig jaar de verkoop van Amerikaanse alcohol, als reactie op eerdere handelsmaatregelen van Trump.
Sommige provinciale leiders, onder wie Doug Ford van Ontario, staan ervoor open die beperkingen op te heffen als Washington zijn tarieven intrekt. Andere provincies hebben zich nog niet vastgelegd. In Quebec geldt daarnaast het Canadese systeem van productie- en importquota voor zuivel, eieren en pluimvee volgens provinciaal premier Christine Frechette als niet-onderhandelbaar.
Canada is veel afhankelijker van de Amerikaanse markt
De economische verhoudingen maken de Canadese positie kwetsbaar. Ongeveer 70 procent van de Canadese export gaat naar de Verenigde Staten, waarvan de economie circa dertien keer groter is. Andersom gaat 30 procent van de Amerikaanse export naar Canada.
Dit betekent dat een langdurig handelsconflict Canada naar verhouding harder kan raken, ook wanneer beide landen maatregelen tegen elkaar nemen.
Compromissen liggen politiek echter gevoelig. Uit een peiling van Nanos Research van vorige maand bleek dat 69 procent van de Canadezen waarschijnlijk geen Amerikaanse alcoholische dranken zou kopen, zelfs als die weer in de winkels kwamen. In een andere peiling, eerder deze maand gepubliceerd door het Angus Reid Institute, had 48 procent een ongunstig beeld van Amerikanen in het algemeen; 45 procent was positief.
Ottawa zoekt op termijn andere afzetmarkten
Carney zei maandag dat Canada vanuit een “sterke positie” onderhandelt en plannen heeft voor iedere mogelijke uitkomst. In september kondigde hij al een strategie aan om de Canadese handel meer te spreiden, met aandacht voor nog onbenutte markten in Azië en andere regio’s.
Zo’n verschuiving kan de afhankelijkheid van de Verenigde Staten op langere termijn verkleinen, maar verandert weinig aan de onmiddellijke deadline. Supplychainexpert Saibal Ray van McGill University noemde een beperking van Canadese energie-export een van de krachtigste mogelijke drukmiddelen. Hij betwijfelt echter of Ottawa zo ver wil gaan, gezien de economische gevolgen voor Canada zelf.
Moet Canada concessies doen om de heffing te voorkomen, of juist vasthouden aan zijn eigen handelsbeleid? Deel uw visie.
