Nederland heeft donderdag samen met het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië, Canada en Noorwegen de Israëlische aanbesteding voor het E1-bouwplan op de bezette Westelijke Jordaanoever veroordeeld. Israël heeft biedingen opengesteld voor ruim 1.200 woningen, als eerste deel van een project met ongeveer 3.400 huizen voor Israëlische kolonisten. Het bouwgebied ligt tussen Oost-Jeruzalem en de nederzetting Maale Adumim. Volgens de zeven landen is de stap onacceptabel, omdat E1 de samenhang van Palestijns gebied aantast en het vooruitzicht op een tweestatenoplossing verder ondermijnt.
- De gezamenlijke verklaring is ondertekend door Nederland en zes andere landen.
- De huidige aanbesteding betreft ruim 1.200 van de ongeveer 3.400 geplande woningen.
- Bedrijven kunnen tot 19 oktober een bod indienen.
- De ondertekenaars roepen Israël op het E1-plan onmiddellijk in te trekken.
Zeven landen waarschuwen ook geïnteresseerde bedrijven
De landen benadrukken in hun verklaring dat Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever volgens het internationaal recht illegaal zijn. Zij waarschuwen bedrijven dat deelname aan de aanbesteding juridische gevolgen en reputatieschade kan meebrengen en mogelijk betrokkenheid bij ernstige schendingen van het internationaal recht inhoudt.
Premier Rob Jetten schreef op X dat de situatie op de Westelijke Jordaanoever verder verslechtert. Hij wees daarbij op toenemend geweld door kolonisten en de druk op de Palestijnse economie. Nederland roept Israël volgens hem op de uitbreiding van illegale nederzettingen te stoppen en de plannen voor E1 terug te draaien.
De Nederlandse ondertekening betekent dat het kabinet zich niet beperkt tot politieke kritiek op Israël, maar ook Nederlandse en andere bedrijven expliciet waarschuwt niet aan het project deel te nemen.
Het openen van een aanbesteding betekent nog niet dat de woningen al worden gebouwd. Via deze procedure kunnen projectontwikkelaars inschrijven op de uitvoering. Volgens de Israëlische organisatie Peace Now werd de aanbesteding op 18 augustus gepubliceerd en direct opengesteld. De termijn sluit op 19 oktober, een week voor de voor 27 oktober geplande Israëlische parlementsverkiezingen.
E1 zou de Westelijke Jordaanoever van noord naar zuid doorsnijden
Het volledige plan beslaat ongeveer 12 vierkante kilometer. De ligging maakt E1 politiek bijzonder gevoelig: bebouwing op deze plek zou de Westelijke Jordaanoever van noord naar zuid doorsnijden en Oost-Jeruzalem verder afscheiden van de rest van het Palestijnse gebied.
Voor een toekomstige Palestijnse staat zou dat betekenen dat de territoriale samenhang verder wordt bemoeilijkt, terwijl Palestijnen Oost-Jeruzalem als gewenste hoofdstad zien.
Een tweestatenoplossing gaat uit van een Palestijnse staat naast Israël. Daarvoor is niet alleen politieke erkenning nodig, maar ook voldoende aaneengesloten grondgebied om bestuur, vervoer en economische activiteit mogelijk te maken. Juist daarom draait de internationale kritiek niet alleen om het aantal woningen, maar vooral om de strategische locatie van E1.
De Westelijke Jordaanoever werd door Israël in 1967 op Jordanië veroverd. Met de Oslo-akkoorden werd het gebied later verdeeld in zones met verschillende vormen van Palestijns en Israëlisch bestuur. Israël controleert gebied C volledig; de Palestijnse Autoriteit bestuurt gebied A, terwijl in gebied B het dagelijks bestuur en de veiligheidscontrole zijn verdeeld.
Plan kreeg vorig jaar definitieve Israëlische goedkeuring
Israël gaf in augustus vorig jaar definitieve goedkeuring aan E1. Minister van Financiën Bezalel Smotrich, die het plan steunt, sprak destijds over het einde van de „tweestaten-illusie”. Het project zelf werd al in de jaren negentig gelanceerd.
Ook buiten de zeven ondertekenende landen klinkt kritiek. Egypte wees uitbreiding van illegale nederzettingen volledig af en riep de internationale gemeenschap op in te grijpen. De Verenigde Naties zeiden diep bezorgd te zijn over nieuwe nederzettingsposten en de aanbestedingen. Ook de Maleisische premier Anwar Ibrahim waarschuwde dat het plan het vooruitzicht op een aaneengesloten Palestijns thuisland ernstig schaadt.
Vindt u dat Nederland naast diplomatieke kritiek ook verdere maatregelen tegen het E1-project moet overwegen? Deel uw visie.
