Een experimentele celtherapie die pas in de hersenen actief wordt, heeft in twee muismodellen diffuus middellijnglioom (DMG) volledig uitgeschakeld. Onderzoekers van de University of California – San Francisco (UCSF) ontwikkelden daarvoor aangepaste afweercellen, de zogenoemde B-SYNC CAR-T-cellen. Die bestreden niet alleen de aanwezige hersentumoren: toen enkele weken later opnieuw kankercellen werden ingebracht, voorkwamen ze ook nieuwe tumorgroei. Het onderzoek, op 28 oktober gepubliceerd in Science Translational Medicine, betreft vooralsnog muizen. De wetenschappers bereiden een klinische studie bij UCSF Health voor, die mogelijk al in april 2027 kan beginnen.
- B-SYNC CAR-T-cellen schakelden DMG volledig uit in twee muismodellen.
- De aangepaste afweercellen gebruiken het herseneiwit brevican als signaal om hun kankerbestrijdende receptoren aan te maken.
- Na het opnieuw inbrengen van kankercellen enkele weken later ontstonden geen nieuwe tumoren.
- Onderzoek bij mensen zou op zijn vroegst in april 2027 kunnen starten.
Afweercellen krijgen een schakelaar voor de hersenen
Bij CAR-T-therapie worden T-cellen, een type afweercel, aangepast zodat ze speciale receptoren dragen. Daarmee kunnen ze eiwitten op kankercellen herkennen en een aanval inzetten. Hoewel deze aanpak bij bepaalde kankersoorten succes heeft gehad, blijven hersentumoren moeilijk te behandelen.
De UCSF-onderzoekers bouwden daarom een extra stap in. Hun B-SYNC-cellen herkennen brevican, een eiwit dat van nature door de hersenen verspreid voorkomt. Pas na dat signaal maken ze de receptoren aan waarmee ze tumorcellen kunnen aanvallen die de eiwitten EphA2 of IL13Rα2 dragen.
Bij muizen met menselijke DMG-cellen dienden de onderzoekers de behandeling eerst via de bloedbaan toe. Een deel van de aangepaste afweercellen bereikte de hersenen en begon daar de kankergerichte receptoren te produceren. In het bloed en de milt gebeurde dat niet.
DMG laat zich met bestaande behandelingen nauwelijks stoppen
DMG is een agressieve hersentumor bij kinderen die doorgroeit in gezond weefsel en de hersenstam binnendringt. Dat gebied regelt onder meer de ademhaling, hartslag en het slikken. Bestaande behandelingen hebben weinig succes bij het stoppen van de ziekte.
Vrijwel alle kinderen met DMG overlijden binnen een jaar na de diagnose.
De nieuwe aanpak bouwt voort op eerder onderzoek van UCSF naar glioblastoom, een andere agressieve hersentumor. Een eerdere versie gebruikte een gemuteerd tumoreiwit als startsignaal, maar slechts ongeveer 20 procent van de patiënten heeft tumoren met dat eiwit. Bovendien kunnen tumoren het tijdens de behandeling verliezen.
Door brevican als schakelaar te gebruiken, is B-SYNC niet meer afhankelijk van die tumormutatie. Zowel glioblastoom als DMG draagt vaak de twee eiwitten waarop de geactiveerde cellen zich richten.
Onderzoek bij mensen moet nog beginnen
De onderzoekers vermoeden dat de plaatsgebonden activering de behandeling effectiever maakt, maar waarom precies is nog onduidelijk. Het team onderzocht ook toediening rechtstreeks in de met vocht gevulde hersenkamers.
De resultaten bij muizen tonen nog niet aan dat de behandeling ook bij mensen veilig en werkzaam is.
De voorbereidingen voor een klinische studie bij UCSF Health zijn gaande. April 2027 wordt genoemd als vroegst mogelijke start, niet als vaststaand beginmoment.































