De Amerikaanse president Donald Trump heeft dinsdag gedreigd met een aanval op Pickaxe Mountain, een ondergronds complex in aanbouw naast de Iraanse nucleaire locatie Natanz. Hij zei in het Witte Huis dat daar mogelijk centrifuges zijn ondergebracht, maar erkende dat Washington dit niet bevestigd heeft. Iran waarschuwt dat aanvallen op nucleaire faciliteiten de oorlog zouden ‘uitbreiden’. Zonder toegang voor VN-inspecteurs is niet onafhankelijk vast te stellen wat er in de berg gebeurt, terwijl een aanval de regionale escalatie verder zou kunnen aanjagen.
- Trump zei dat de Verenigde Staten Pickaxe Mountain waarschijnlijk binnenkort zullen treffen.
- Inspecteurs van het Internationaal Atoomenergieagentschap zijn nooit tot het complex toegelaten.
- Delen van de faciliteit liggen volgens schattingen mogelijk 80 tot 100 meter onder de berg.
- Iran heeft gedreigd de oorlog uit te breiden als nucleaire installaties worden aangevallen.
Niemand buiten Iran weet wat er in de berg ligt
Pickaxe Mountain ligt in de provincie Isfahan, ongeveer 225 kilometer ten zuiden van Teheran en circa 2 kilometer van de uraniumverrijkingsinstallatie Natanz. Commerciële satellietbeelden tonen sinds 2020 werkzaamheden aan tunnels, toegangswegen en beveiligde zones, evenals grote hoeveelheden afgegraven gesteente.
De bouw kreeg meer vaart nadat in juli 2020 een explosie een werkplaats voor geavanceerde centrifuges bij Natanz beschadigde. Iran sprak destijds van sabotage en kondigde later een beter beschermde ondergrondse vervangende faciliteit aan.
Het Internationaal Atoomenergieagentschap, de nucleaire waakhond van de Verenigde Naties, controleert nucleair materiaal en installaties om na te gaan of landen hun verplichtingen nakomen. Omdat het IAEA geen toegang tot Pickaxe Mountain heeft gekregen, kan het agentschap niet verifiëren of daar nucleair materiaal, centrifuges of andere gevoelige apparatuur aanwezig zijn.
Juist het gebrek aan verifieerbare informatie maakt Pickaxe Mountain tegelijk strategisch gevoelig en militair moeilijk te beoordelen.
In juni 2026 berichtte The Wall Street Journal dat Israëlische inlichtingendiensten vermoeden dat Iran na de twaalfdaagse bombardementscampagne van 2025 mogelijk duizenden onderdelen voor uraniumcentrifuges of andere gevoelige apparatuur naar het complex heeft verplaatst. Trump zei dinsdag dat Iran centrifuges naar de berg kan hebben gebracht, maar voegde eraan toe dat dit niet officieel is vastgesteld.
De geschatte diepte beperkt de Amerikaanse opties
Onderzoekers schatten dat delen van Pickaxe Mountain zich 80 tot 100 meter onder het oppervlak kunnen bevinden. De precieze diepte, de indeling van de tunnels en de positie van eventuele cruciale apparatuur zijn niet openbaar gemaakt.
De zwaarste Amerikaanse bunkerdoorborende bom, de GBU-57, kan volgens het Amerikaanse leger ten minste 60 meter aarde binnendringen voordat zij ontploft. Amerikaanse functionarissen zouden ook het achtereenvolgens inzetten van twee van zulke bommen hebben besproken. Het blijft echter onzeker of daarmee een faciliteit op de geschatte diepte van Pickaxe Mountain kan worden beschadigd.
Een dreigement met bombardementen biedt daarom nog geen zekerheid dat de Verenigde Staten het volledige complex kunnen uitschakelen.
Sommige militaire analisten denken dat een aanval zich daarom eerder zou kunnen richten op tunnelingangen, toegangswegen of ondersteunende infrastructuur. Dat zou de installatie mogelijk tijdelijk onbruikbaar of moeilijk bereikbaar maken, zonder dat het hele ondergrondse netwerk hoeft te worden vernietigd. Dit is een militair scenario, geen vastgesteld Amerikaans aanvalsplan.
De dreiging vergroot de onzekerheid over Irans kernprogramma
De Verenigde Staten bombardeerden in 2025 de nucleaire locaties Fordo, Isfahan en Natanz, waar uraniumverrijking plaatsvond. Sindsdien is niet vastgesteld dat Iran de verrijking heeft hervat. Internationale inspecteurs en inlichtingenrapporten gaan uit van ongeveer 440 kilogram uranium dat tot 60 procent is verrijkt.
Voor een kernwapen zou verdere verrijking tot ongeveer 90 procent nodig zijn. Daarna zou Iran nog een werkende bom moeten bouwen en die vermoedelijk geschikt moeten maken voor plaatsing op een ballistische raket. Iran houdt vol dat zijn nucleaire programma uitsluitend vreedzame doelen heeft. Het IAEA en westerse landen gaan er niet van uit dat het land sinds 2003 een actief militair kernprogramma heeft gehad.
Een aanval op Pickaxe Mountain zou de centrale vraag dus niet automatisch beantwoorden: wat bevindt zich daadwerkelijk in de berg? Dit betekent dat militaire escalatie en nucleaire controle niet hetzelfde probleem oplossen. Zonder inspecties blijft diplomatie steunen op onvolledige informatie; bij verdere gevechten zou onafhankelijke verificatie nog moeilijker kunnen worden.
