Een Amerikaanse generaal moet controleren of de wapens van Hamas daadwerkelijk worden vernietigd voordat Israël zich uit Gaza terugtrekt. Premier Benjamin Netanyahu en de Amerikaanse gezant Jared Kushner hebben daarover maandag in Jeruzalem overeenstemming bereikt, zegt een hoge Israëlische functionaris. Volgens die afspraak mag ook de wederopbouw van Gaza pas beginnen nadat Hamas in het hele gebied is ontwapend. Daarmee ligt er een concreter Israëlisch-Amerikaans voorstel voor toezicht, maar nog geen vredesakkoord: Hamas was geen partij bij de afspraak en stelt andere voorwaarden aan het inleveren van zijn wapens.
- Een Amerikaanse generaal moet volgens Israël toezicht houden op de vernietiging van de wapens van Hamas.
- Israël wil vóór volledige ontwapening geen troepen terugtrekken en geen wederopbouw toestaan.
- Kushner sprak vóór zijn bezoek aan Netanyahu in Egypte met Hamas-leider Khalil al-Hayya.
Israël stelt ontwapening voorop
Het toezicht zou in handen komen van de Amerikaanse generaal-majoor Jasper Jeffers. Hij is de beoogde commandant van een internationale stabilisatiemacht die in Gaza moet worden ingezet als de omstandigheden dat toelaten.
Volgens de Israëlische functionaris moet Hamas zijn wapens als eerste stap afgeven, waarna die onder Amerikaans toezicht onbruikbaar worden gemaakt. Een functionaris van Trumps zogenoemde Board of Peace zei dat elk ingezameld wapen volledig wordt vernietigd, zodat het niet opnieuw kan worden gebruikt.
De voorgestelde volgorde betekent dat ontwapening niet tegelijk met een Israëlische terugtrekking zou plaatsvinden, maar daaraan voorafgaat.
Dat is een belangrijk verschil met een eerdere opzet van het Amerikaanse Gazaplan. Daarin zouden Hamas en Israël stapsgewijs en gelijktijdig bewegen: Hamas zou wapens afstaan terwijl Israëlische militairen zich terugtrokken. Netanyahu wees die benadering af en eiste garanties dat Hamas volledig en controleerbaar zou worden ontwapend.
Voor Israël biedt toezicht door een Amerikaanse generaal zo’n extra controlemechanisme. Voor Hamas zou instemming echter betekenen dat de beweging haar wapens moet opgeven voordat aan haar voorwaarden voor een Israëlische terugtrekking is voldaan. Juist daardoor blijft de kern van het geschil bestaan.
Kushner sprak eerst rechtstreeks met Hamas
De ontmoeting in Jeruzalem volgde op gesprekken die Kushner zondag in Egypte voerde met een Hamas-delegatie onder leiding van Khalil al-Hayya. Ook voormalig Brits premier Tony Blair en andere vertegenwoordigers van de Board of Peace waren bij het overleg betrokken. Egypte, Qatar en Turkije namen als bemiddelaars eveneens deel.
Kushner drong daar volgens bronnen rond de onderhandelingen aan op concrete en verifieerbare stappen. Hamas herhaalde dat het zich aan het Amerikaanse plan wil houden, maar vroeg de bemiddelaars tegelijkertijd druk uit te oefenen op Israël om de routekaart te aanvaarden en een tijdschema op te stellen.
De rechtstreekse gesprekken zijn politiek opvallend, omdat de Verenigde Staten Hamas als terroristische organisatie beschouwen en jarenlang contact met de beweging vermeden. De huidige Amerikaanse aanpak gebruikt dat directe kanaal om afspraken over ontwapening en toekomstig bestuur uit te werken. Dat betekent niet dat de partijen elkaar politiek erkennen, maar wel dat Washington probeert praktische voorwaarden rechtstreeks te bespreken.
Tegengestelde voorwaarden blokkeren een doorbraak
Hamas had in een routekaart van 30 juli toegezegd wapens over te dragen aan een nieuw Palestijns bestuursorgaan. Het toezicht daarop zou volgens die tekst bij de internationale stabilisatiemacht liggen. De beweging verlangt daarnaast dat Israëlische aanvallen stoppen en Israëlische troepen Gaza verlaten.
Netanyahu houdt juist vast aan de omgekeerde volgorde. Hij wil geen terugtrekking voordat Hamas volledig is ontwapend. Israël behoudt volgens een functionaris van de Board of Peace bovendien het recht om op te treden als Hamas opnieuw geweld gebruikt of probeert zich te herbewapenen.
De afspraak tussen Netanyahu en Kushner vult dus vooral in wie de ontwapening moet controleren; zij overbrugt nog niet het fundamentele meningsverschil over welke partij de eerste stap moet zetten.
De gesprekken moeten een Amerikaans vredesplan nieuw leven inblazen dat door Hamas onder voorwaarden is aanvaard, maar door Netanyahu in zijn jongste vorm is verworpen. Zolang Israël terugtrekking afhankelijk maakt van voorafgaande ontwapening en Hamas eerst Israëlische stappen verlangt, blijft uitvoering onzeker.
